Bezoek de website van PBI Guatemala

Eind 1996 kwam in Guatemala middels een aantal vredesakkoorden formeel een einde aan 36 jaar burgeroorlog, die aan meer dan 200.000 mensen het leven heeft gekost. Een duistere periode die werd gekenmerkt door massamoorden, buitengerechtelijke executies en verdwijningen van vele burgers. Na het sluiten van de vredesakkoorden ontstond er meer ruimte voor mensenrechten- en andere burger organisaties om in de openbaarheid hun activiteiten te ontplooien. Zodoende besloot PBI in maart 1999, na 16 jaar in Guatemala actief te zijn geweest, het project aldaar te sluiten maar bleef evenwel de gebeurtenissen op een afstand volgen en onderhield nauwe contacten met diverse organisaties. Door het weer oplaaiende geweld en toenemende schendingen van mensenrechten werd PBI door diverse organisaties gevraagd terug te keren. Aldus werd in 2002 besloten het project te heropenen en een jaar later hervatte een team van drie vrijwilligers het werk. Sindsdien is het project in omvang toegenomen, er werken nu tien vrijwilligers vanuit Guatemala stad.

Ruim tien jaar na vredesakkoorden constateren maatschappelijke organisaties in het land dat de vele problemen die aanleiding vormden tot de burgeroorlog eigenlijk nog steeds bestaan. Zo is er weinig veranderd wat betreft de enorme inkomensongelijkheid en bezit een kleine bovenklasse praktisch alle vruchtbare gronden. Daarnaast zijn er nauwelijks politici of militairen veroordeeld voor schendingen van de mensenrechten en moordpartijen die tijdens de burgeroorlog plaatsvonden. Organisaties die hierin verandering proberen te brengen worden vaak geïntimideerd of bedreigd. De Maya’s, die zo’n 60% van de totale bevolking uitmaken, zijn bijna niet vertegenwoordigd in het politiek bestel.

De balans wat betreft de mensenrechtensituatie onder de regering van de neo liberale president Oscar Berger (2004-2007) laat nog te wensen over. Zijn regering lijkt meer gericht op het sluiten van vrijhandelsakkoorden en het aanleggen van een infrastructuur ten behoeve van buitenlandse investeringen dan in de borging van mensenrechten. Het aantal geweldadige landontruimingen is de laatste vier jaar aanzienlijk gestegen. Medewerkers van CALDH die bewijsmateriaal proberen te verzamelen voor een aanklacht wegens genocide tegen militairen en verantwoordelijken tijdens de burgeroorlog, alsook activisten die onderzoek doen naar het geweld tegen vrouwen, of mensen die getuigenissen verzamelen van slachtoffers uit die tijd, worden in hun werk belemmerd door intimidaties, ontvoeringen en doodsbedreigingen.

Mensenrechtensituatie

De factsheet Guatemala geeft een overzicht van de huidige mensenreachtensituatie en de actuele ontwikkelingen van PBI in Guatemala.

De mensenrechtensituatie in Guatemala blijft verontrustend. Sinds 2003 is weer een toename te zien van intimidaties en fysieke aanvallen op leiders van vakbonden, mensenrechten-, boeren- en sociale organisaties, journalisten en medewerkers van het gerechtelijk apparaat die mensenrechtenschendingen onderzoeken. Ook vinden er geregeld inbraken plaats in de kantoren van deze organisaties waarbij computers en documentatie worden meegenomen of vernietigd.

Het team van PBI in Guatemala in Guatemala stad bestaat gemiddeld uit 7 personen.

Inmiddels is er een behoorlijk aantal organisaties waar PBI in kantoren of bij evenementen aanwezig is of waarvan individuele leden worden begeleid. Het gaat om o.a. mensenrechtenorganisaties, vakbonden, ecologische organisaties en een boerenbond (in verband met het al genoemde landprobleem en acties van landloze boeren).

PBI richt zich met name op:

1) Organisaties die strijden tegen de straffeloosheid, zoals CONAVIGUA, een organisatie van weduwen die zich onder andere bezighoudt met het opgraven van in de burgeroorlog vermoorde mensen;

2) (Boeren)organisaties die strijden voor rechtmatig gebruik van het land en het bezit daarvan, zoals de CUC en de UVOC, die de boerengemeenschappen organiseren en processen voeren voor de teruggave van de gestolen communale gronden;

3) Organisaties die strijden tegen negatieve gevolgen van de globalisering. PBI begeleidt onder andere Madre Selva, een milieuorganisatie die actie voert tegen de komst van vervuilende mijnbouwprojecten door buitenlandse bedrijven. Tevens begeleidt PBI een aantal vakbonden, aangezien ook deze regelmatig te maken hebben met intimidaties, mede als gevolg van de slechte implementatie van de arbeidswetgeving in Guatemala. Verder worden er door de PBI-vrijwilligers vele gesprekken gevoerd met Guatemalteekse NGO's, met diplomatieke vertegenwoordigers, met buitenlandse NGO's, de VN en uiteraard met Guatemalteekse autoriteiten.

Cliëntorganisaties in Guatemala:

UVOC, Unión Verapacense de Organizaciones Campesinas, Unie van inheemse boerenorganisaties in Verapaz.

CONAPAMG, Coordinadora Nacional de Pobladores y Ã?reas Marginales de Guatemala. Organisatie die zich met het landprobleem in Guatemala bezighoudt, met name het legaliseren van door landloze personen bezette terreinen in Guatemala Stad.

Asociación de Amigos del Lago Izabal. (Vereniging van Vrienden van het Izabal-meer). Milieuorganisatie.

Colectivo Madre Selva. (Collectief Moeder Jungle). Milieuorganisatie die zich inzet tegen de explotatie van Guatemala's natuurlijke rijkdommen door buitenlandse bedrijven.

SITINCA, Sindicato de Trabajadores de la Empresa Industria de Café. Vakbond van een koffiefabriek.

CONAVIGUA, Coordinadora Nacional de Viudas de Guatemala. Nationale weduwenorganisatie van Guatemala die zich o.a. inzet voor het opgraven van vermoorde mensen uit de tijd van de burgeroorlog.

SITRA Bocadeli, Sindicato de Trabajadores de Bocadeli. Vakbond van een fabriek in voedingswaren.

Municipalidad Indígena de Sololá. Het Indiaanse bestuur van de gemeente Sololá. Orgaan dat de Maya-gemeenschappen in Sololá vertegenwoordigt.

FUNDAMAYA, Fundación Maya. Maya-organisatie.