Meer over Colombia

Colombia kent officieel de oudste democratie van Zuid-Amerika. Er woedt echter al tientallen jaren een conflict tussen regering, diverse guerrillagroeperingen (o.a. FARC en ELN) en rechtse paramilitairen (Autodefensas).

De guerrilla is in de jaren zestig ontstaan uit gewapende boerenopstandelingen. De paramilitairen komen voort uit particuliere legertjes, vaak opgericht door grootgrondbezitters ter bescherming van hun heer en ter voorkoming van bv. ontvoering en afpersing, veel voorkomende tactieken die de guerrilla gebruikt om de gewapende strijd te kunnen financieren.

De legertjes zijn uitgegroeid tot zeer gewelddadige groepen die vaak het vuile werk van het leger lijken op te knappen en inmiddeld zijn georganiseerd in de landelijke Autodefensas Unidas de Colombia (AUC). Zowel de guerrilla als de paramilitairen zijn grotendeels afhankelijk van de handel in of productie van coca, de grondstof voor cocaïne.

Mensenrechten
Het land staat al decennia bekend om zijn notoire mensenrechtenschendingen door alle partijen. Ook onder de huidige president Alvaro Uribe Velez is de mensenrechtensituatie zorgwekkend en blijft de situatie voor de verdedigers van de mensenrechten gevaarlijk.

Omdat het werk van o.a. mensenrechtenactivisten en vakbondsleiders door de regering en de paramilitairen wordt gezien als linkse activiteiten die affiniteit hebben met de ideologie van de guerrilla, worden deze activisten vaak als aanhangers van de guerrilla beschouwd. Op deze manier worden deze activisten, die op geweldloze wijze proberen iets bij te dragen aan een rechtvaardigere maatschappij, het slachtoffer van antiguerrilla-activiteiten.

Begeleiding van deze activisten door internationale waarnemers (zoals PBI-begeleiding) leidt tot een remmend effect op deze mensenrechtenschendingen.

Maar ook de 'gewone' bevolking is vaak het slachtoffer van de oorlog. Het leger en de paramilitairen proberen de guerrilla te bestrijden door middel van een strategie die wel quitar el agua al pez genoemd wordt (het water bij de vis weghalen). Er wordt vanuit gegaan dat de guerrilla (el pez) niet kan bestaan zonder hulp van de bevolking (el agua). Dit leidt ertoe dat het conflict vaak niet rechtstreeks gevoerd wordt tussen guerrilla enerzijds en leger + paramilitairen anderzijds. Colombia kent 2 miljoen inheemse vluchtelingen die vanwege het politieke geweld hun huizen hebben moeten verlaten, op zoek naar een veiliger heenkomen.

Justicia y Paz
In 2005 werd een nieuw wetsvoorstel, "Justicia y Paz" ('gerechtigheid en vrede') ingediend, wat het Congres van Colombia op 22 juni 2005 heeft aangenomen. De Wet Justicia y Paz vormt samen met Decreet 128 het kader van het demobilisatieproces.

Door deze wet kunnen leden van illegale gewapende groepen rekenen op aanzienlijk lagere gevangenisstraffen. De wet maakt het mogelijk dat paramilitairen die verantwoordelijk zijn voor ernstige mensenrechtenschendingen 'gerecycled' worden in het gewapende conflict, als informanten van het leger of als beveiligingslieden.

Bovendien blijven door de wet het leger en andere groeperingen die de paramilitairen steunen buiten schot wat betreft strafrechtelijke vervolging.

Een ander belangrijk kritiekpunt is het feit dat de wet niet voldoende de kwestie van de schadevergoeding die de slachtoffers van de misdaden zouden moeten ontvangen, behandelt.

De paramilitairen schenden bovendien hun in december 2002 zelf uitgeroepen wapenstilstand. Meer dan achttienhonderd moorden en verdwijningen sinds de wapenstilstand zouden het werk zijn van paramilitairen, die tevens verantwoordelijk waren voor ernstige mensenrechtenschendingen in gebieden waar ze naar verluidt de wapens hadden neergelegd en niettemin actief bleven met de steun en instemming van het leger.

War on terror
De Verenigde Staten zetten hun militaire en financiële steun aan Colombia voort, om zowel het terrorisme als de drugshandel te bestrijden. In het boekjaar 2004 kenden de Verenigde Staten naar schatting 550 miljoen dollar veiligheidssteun toe aan leger en politie in Colombia.

Voor 2005 ging het Amerikaanse Congres akkoord met nog eens 629 miljoen dollar aan veiligheidssteun, onder meer voor het opleiden van de veiligheidstroepen, wapens en onderdelen.

In oktober 2004 verhoogde het Congres het contingent Amerikaanse troepen in Colombia van vierhonderd naar achthonderd manschappen, en voor particuliere missies van vierhonderd naar zeshonderd. Het Congres stelde geen specifieke voorwaarden aan de Amerikaanse steun voor het paramilitaire demobiliseringsproces, maar stelde wel dat de huidige Amerikaanse wetgeving steun verbiedt aan "buitenlandse terroristische organisaties", zoals de AUC.

Herverkiezing Uribe
Toen de verkiezingen in 2006 voor de deur stonden, is Uribe een campagne gaan voeren die zijn herverkiezing mogelijk zou moeten maken. Hiervoor was een verandering van de Grondwet nodig. In de Grondwet van 1991 is vastgelegd dat een president slechts één ambtstermijn mag regeren. Eind mei 2006 is Uribe met 62% van de stemmen herkozen tot president voor de komende vier jaar.

Terug